Filtr przeciwsłoneczny a starzenie skóry: co pokazało badanie z Australii

Regularna ochrona przeciwsłoneczna może spowolnić fotostarzenie skóry, czyli zmiany wywołane przez słońce. W badaniu z losowym przydziałem, opublikowanym w 2013 roku, u dorosłych stosujących codziennie filtr o szerokim spektrum zmiany skóry grzbietu dłoni postępowały przez 4,5 roku wolniej niż u osób, które używały filtra według własnego uznania^[1]. To argument za regularnym stosowaniem ochrony. Wynik nie daje jednak podstaw, by obiecywać usunięcie istniejących zmarszczek ani odmłodzenie.

Jak wyglądało badanie

Badacze przeprowadzili badanie w Nambour w Australii. Wzięło w nim udział 903 dorosłych w wieku poniżej 55 lat^[1]. Losowo podzielili uczestników na grupy, które różniły się sposobem stosowania ochrony. Część osób miała codziennie stosować filtr o szerokim spektrum, pozostali używali go wtedy, kiedy sami uznali to za potrzebne^[1].

Po 4,5 roku badacze ocenili zmiany na powierzchni skóry grzbietu dłoni. Osoby odpowiedzialne za tę ocenę nie wiedziały, do której grupy należał dany uczestnik^[1]. To ogranicza ryzyko, że ich oczekiwania wpłyną na ocenę.

Wyniki opisali Hughes, Williams, Baker i Green w czasopiśmie Annals of Internal Medicine^[1].

Dlaczego losowy przydział ma znaczenie

Gdy o przydziale decyduje los, grupy na początku badania są do siebie podobne. Łatwiej wtedy powiązać późniejszą różnicę ze sposobem stosowania filtra, bo właśnie ten element badacze zmienili.

W tekście o liczbie kroków opisujemy przegląd badań obserwacyjnych, w których takiego losowania nie ma. Oba typy badań są cenne, choć odpowiadają na trochę inne pytania.

Co wyszło

Codzienne stosowanie filtra spowalniało fotostarzenie, które badacze mierzyli, w porównaniu ze stosowaniem doraźnym^[1]. Badacze porównali dwa nawyki: nakładanie kremu co dzień i używanie go od czasu do czasu. Różnicę zmierzyli po latach.

Dla nas to przede wszystkim argument za cierpliwością. Efekt dotyczył tego, jak szybko skóra zmieniała się z upływem czasu. Badacze nie sprawdzali, jaki efekt daje jednorazowe nałożenie kremu przed spacerem.

Czego to badanie nie mówi

Wynik zasługuje na uwagę, ale przy jego interpretacji trzeba uwzględnić ograniczenia badania.

• Inna grupa i inny klimat. Uczestnicy mieli mniej niż 55 lat, a badacze prowadzili badanie w Australii. Zarówno badana grupa, jak i klimat różnią się od warunków, w których żyją kobiety 40+ w Polsce^[1].
• Niepełne pomiary. Część pomiarów w badaniu była niepełna^[1].
• Tylko skóra dłoni. Badacze oceniali skórę grzbietu dłoni. Nie sprawdzali wszystkich rodzajów starzenia ani wyglądu całej twarzy^[1].
• Bez procentów z reklam. Nie przekładamy wyniku na hasła typu „o X% mniej zmarszczek” ani na obietnicę „cofnięcia wieku”. Badanie nie wskazuje też przewagi żadnej konkretnej marki kremu^[1].
• Starsza publikacja. To badanie z 2013 roku. Wciąż ma znaczenie, choć od jego publikacji minęły lata^[1].

Co dziś zaleca American Academy of Dermatology

Amerykańska Akademia Dermatologii (AAD) zaleca, by przed wyjściem na zewnątrz nakładać na odsłoniętą skórę filtr o szerokim spektrum, który chroni przed promieniowaniem UVA i UVB, ma SPF co najmniej 30 i jest odporny na wodę^[2].

Ochronę kremem uzupełniają cień i ubranie, które AAD również uwzględnia w zaleceniach^[2]. Podczas pobytu na zewnątrz zaleca ponownie nakładać krem mniej więcej co dwie godziny, a także po pływaniu albo spoceniu się, zgodnie z etykietą produktu^[2].

To aktualne zalecenia AAD, sprawdzone 19.10.2026. Traktujemy je osobno od opisanych wyżej warunków badania z 2013 roku.

Pytania i odpowiedzi

Czy filtr jest potrzebny także jesienią?

Zalecenie AAD dotyczy odsłoniętej skóry przy wychodzeniu na zewnątrz^[2]. Jesienią też wychodzimy z domu, a twarz i dłonie zwykle zostają odsłonięte. Badanie z Australii dotyczyło nawyku, który uczestnicy utrzymywali przez 4,5 roku^[1].

Czy muszę nakładać krem co dwie godziny, siedząc w domu?

Nie wynika to ani z badania, ani z zaleceń, które tu opisujemy. AAD zaleca ponownie nakładać krem mniej więcej co dwie godziny podczas pobytu na zewnątrz oraz po pływaniu albo spoceniu się^[2].

Czy filtr usunie zmarszczki, które już mam?

Badacze tego nie sprawdzali. Przez 4,5 roku mierzyli tempo fotostarzenia skóry dłoni i porównywali dwa sposoby stosowania filtra^[1]. Dlatego nie obiecujemy usuwania zmarszczek ani odmłodzenia.

Który krem jest najlepszy?

Badacze nie porównywali marek, więc na podstawie tego badania nie można wskazać najlepszego kremu^[1]. Zalecenia AAD określają jego cechy: szerokie spektrum UVA i UVB, SPF co najmniej 30 i odporność na wodę^[2]. Spośród produktów, które je spełniają, wybierz taki, który będziesz chętnie nakładać.